როდის არის ფსიქოთერაპია საჭირო? ამ კითხვას ადამიანები ხშირად მაშინ სვამენ, როცა უკვე დიდი ხანია რაღაც აწუხებთ, მაგრამ ბოლომდე სახელს ვერ არქმევენ. შეიძლება ყოველდღიურ ცხოვრებაში თითქოს ყველაფერი ფუნქციონირებდეს - სამსახური, ოჯახი, სოციალური როლები - მაგრამ შინაგანი დაღლილობა, დაძაბულობა, სიცარიელე ან მუდმივი ფიქრი გროვდებოდეს.
ფსიქოთერაპია მხოლოდ „ძალიან მძიმე“ მდგომარეობებისთვის არ არის. თერაპია შეიძლება იყოს სივრცე, სადაც ადამიანი საკუთარ ემოციებს, არჩევანს, ურთიერთობებსა და ცხოვრების მიმართულებას უღრმავდება და უფრო გასაგებად ხედავს. ზოგჯერ თერაპიის დაწყების მიზეზი კრიზისია; ზოგჯერ კი უბრალოდ განცდა, რომ ძველი გზებით ცხოვრება აღარ მუშაობს.
როცა სირთულე დიდხანს გრძელდება
ერთი მნიშვნელოვანი ნიშანი დროა. თუ შფოთვა, სევდა, გაღიზიანება, ემოციური გამოფიტვა ან ურთიერთობებში განმეორებადი სირთულეები კვირების მანძილზე და თვეობით გრძელდება, ეს უკვე საკმარისი მიზეზია, დახმარებაზე იფიქროთ.
არ არის აუცილებელი, მდგომარეობა უკიდურესად დამძიმდეს. ხშირად ადამიანები თერაპევტთან მაშინ მიდიან, როცა ხვდებიან, რომ პრობლემა თავისით არ ქრება, ან ერთი და იგივე სცენარი ისევ და ისევ მეორდება.
როცა ემოციების გაგება რთულდება
შეიძლება გრძნობდეთ შფოთვას, მაგრამ მიზეზი არ იცოდეთ. შეიძლება იმაზე ძლიერ ბრაზობდეთ, ვიდრე სიტუაცია მოითხოვდა. შეიძლება თითქოს უმიზეზო სევდა მოდიოდეს. ასეთ დროს თერაპია შეიძლება დაგეხმაროთ, ემოციები დაინახოთ არა როგორც მოსაშორებელი მტერი ან მოსაგვარებელი პრობლემა - არამედ როგორც შინაგანი ინფორმაციის წყარო.
ემოცია ხშირად რაღაცას გვატყობინებს: საჭიროებაზე, შიშზე, საზღვარზე, დანაკარგზე, სურვილზე ან გაურკვევლობაზე. თერაპიული საუბარი ამ შინაარსის აღმოჩენას ემსახურება.
როცა ურთიერთობებში იგივე სირთულეები მეორდება
ფსიქოთერაპიის ძიების ხშირი მიზეზია ურთიერთობები: წყვილში კონფლიქტი, ოჯახის წევრებთან დაძაბულობა, მარტოობის განცდა, ადამიანებთან დაახლოების შიში, უარის თქმის სირთულე ან მუდმივი მცდელობა, სხვებს მოერგოთ.
თუ ამჩნევთ, რომ სხვადასხვა ადამიანთან ერთი და იგივე სირთულე მეორდება, ეს შეიძლება მხოლოდ „ცუდი ადამიანების“ პრობლემა არ იყოს. თქვენს გარშემო არსებული ურთიერთობების საერთო წერტილი თქვენ ხართ. გამოწვევაც ხშირად ჩვენშია - ზოგჯერ საქმე გვაქვს ჩვევებთან, მოლოდინებთან ან თავდაცვის გზებთან, რომლებიც ადრე გვეხმარებოდა, ახლა კი გვზღუდავს.
როცა ყოველდღიური ფუნქციონირება რთულდება
თერაპიის დაწყებაზე ფიქრი განსაკუთრებით ღირს, თუ ემოციური მდგომარეობა გავლენას ახდენს: ძილზე, კონცენტრაციაზე, მუშაობაზე, სწავლაზე, სხეულზე, ურთიერთობებზე ან ყოველდღიურ ენერგიაზე.
მაგალითად, თუ შფოთვის გამო შეხვედრებს თავს არიდებთ, დეპრესიული განწყობის გამო საქმეები გიგროვდებათ, ან მუდმივი დაძაბულობა სხეულშიც გადადის, ეს ნიშანია, რომ მარტო გამკლავება შეიძლება ზედმეტად რთული გახდა.
თერაპია არ ნიშნავს, რომ „ვერ უმკლავდებით“
ბევრი ადამიანი დახმარებას იმიტომ აყოვნებს, რომ ფიქრობს: „მარტომ უნდა შევძლო“. მაგრამ დახმარების ძიება სისუსტის ნიშანი არ არის. პირიქით, ხშირად ეს საკუთარი ცხოვრების მიმართ პასუხისმგებლიანი ნაბიჯია.
კარგ შემთხვევაში ადამიანი ექიმთან მაშინაც მიდის, როცა პრობლემა ჯერ მცირეა. ფსიქიკური ჯანმრთელობაც ასეა: რაც უფრო ადრე ვიწყებთ საკუთარი მდგომარეობის გაგებას, ცვლილების გზის პოვნაც მით უფრო მარტივია.
გადაუდებელი დახმარება როდის არის საჭირო
თუ თქვენ ან თქვენს ახლობელს გაქვთ თვითდაზიანების ან თვითმკვლელობის ფიქრები, რეალობასთან კავშირის დაკარგვის განცდა, ძლიერი დეპრესია, ძილის ხანგრძლივი სრული დარღვევა, ან ჩნდება საფრთხე თქვენთვის ან სხვისთვის, საჭიროა დაუყოვნებლად მიმართოთ გადაუდებელ დახმარებას ან შესაბამის სამედიცინო სპეციალისტს. ასეთ სიტუაციებში ფსიქოთერაპია შეიძლება პროცესის ნაწილი იყოს, მაგრამ პირველი ნაბიჯი უსაფრთხოებაა.
პირველი შეხვედრა შეიძლება სწორედ გარკვევისთვის იყოს
თერაპიის დაწყება არ ნიშნავს, რომ უკვე ზუსტად უნდა იცოდეთ, რა გჭირდებათ. ხშირად პირველი შეხვედრის მიზანიც ეს არის: ერთად გავიგოთ, რა გაწუხებთ და რა მიმართულებით შეიძლება მუშაობა. ამავე დროს შეგვიძლია, დავინახოთ, ფსიქოთერაპია თქვენთვის შესაფერისი ფორმატია თუ არა.
თუ ეჭვობთ, გჭირდებათ თუ არა თერაპია, ეს ეჭვი უკვე საკმარისი საფუძველია, რომ საკუთარ თავს დრო დაუთმოთ. ზოგჯერ პირველი საუბარი არა გადაწყვეტილების დასასრული, არამედ უფრო მშვიდი დასაწყისია.