ფსიქოთერაპევტის არჩევა მარტივი გადაწყვეტილება არ არის. ხშირად ადამიანი უკვე ემოციურად დაღლილია, როცა ძიებას იწყებს, და ამ დროს უამრავი კითხვა ჩნდება: ვის მივმართო? როგორ გავიგო, სანდოა თუ არა? რა განსხვავებაა მიდგომებს შორის? საჭიროა თუ არა ექიმი? ონლაინ ჯობს თუ პირისპირ?
ფსიქოთერაპია ძალიან ადამიანური პროცესია, ამიტომ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ კვალიფიკაცია, არამედ ისიც, კონკრეტულ სპეციალისტთან თავს რამდენად უსაფრთხოდ, მყუდროდ და მიღებულად გრძნობთ.
განათლება და პროფესიული გზა
პირველი, რასაც ყურადღება უნდა მიაქციოთ, არის განათლება. ფსიქოთერაპევტმა უნდა შეძლოს, გასაგებად აგიხსნათ, რა განათლება აქვს, რა თერაპიულ მიდგომას იყენებს და რა ტიპის საკითხებთან მუშაობს.
საქართველოში ფსიქოთერაპიის სფერო ერთგვაროვნად რეგულირებული არ არის, ამიტომ კითხვების დასმა სრულიად ნორმალურია. შეგიძლიათ იკითხოთ:
- რა თერაპიული განათლება გაქვთ?
- რა მიდგომით მუშაობთ?
- რა შემთხვევებში მუშაობთ დამოუკიდებლად და როდის გირჩევნიათ ფსიქიატრთან თანამშრომლობა?
- როგორ იწყება პროცესი?
- თერაპიისგან რას უნდა მოველოდე?
კითხვები უხერხული არ არის. თქვენ ირჩევთ ადამიანს, ვისთანაც მნიშვნელოვან და პირად თემებზე უნდა ისაუბროთ. ამიტომ პირდაპირი საუბარი, კითხვების დასმა და გულახდილი პასუხები ორივე მხარისგან თანაბრად მნიშვნელოვანია.
თერაპიული მიდგომა
ფსიქოთერაპევტები სხვადასხვა მიდგომით მუშაობენ. ზოგი უფრო სტრუქტურირებულად მუშაობს, ზოგი - უფრო ღრმა საუბარზე, ურთიერთობაზე და თვითგაგებაზეა ორიენტირებული. ჰუმანისტური, ეგზისტენციური, კოგნიტურ-ბიჰევიორული, ფსიქოანალიტიკური, ინტეგრირებული და სხვა მიდგომებიდან თითოეული ადამიანის სირთულეებს განსხვავებული პერსპექტივით უყურებს და სხვადასხვა ენით აღწერს. შესაბამისად, პროცესიც განსხვავებულია.
არ არის აუცილებელი, ყველა თეორია იცოდეთ. მაგრამ კარგია, თუ თერაპევტი მარტივად გიხსნით, რას ნიშნავს მისი მიდგომა პრაქტიკაში. მაგალითად, სესიაზე რას აკეთებთ? სასაუბრო თემა როგორ ირჩევა? სავარჯიშოები იქნება თუ არა? თერაპევტი საუბარში რამდენად აქტიურია?
ნდობა და ადამიანური შეგრძნება
თერაპია მხოლოდ პროფესიული ცოდნა არ არის. ეს ურთიერთობაა. ამიტომ პირველ შეხვედრაზე ყურადღება მიაქციეთ, გრძნობთ თუ არა, რომ გისმენენ, არ გჩქარობენ და არ განგსჯიან.
შესაძლოა, პირველივე შეხვედრაზე სრული კომფორტი არ იყოს - თერაპიის დაწყება ბევრისთვის ბუნებრივად დაძაბულია. მაგრამ მნიშვნელოვანია, იგრძნოთ მინიმალური უსაფრთხოება და იმის განცდა, რომ ამ ადამიანთან საუბრის გაგრძელება შესაძლებელია.
პრაქტიკული საკითხები
არჩევისას მნიშვნელოვანია ფორმატიც. გჭირდებათ პირისპირ შეხვედრა თბილისში თუ ონლაინ სესია უფრო მოსახერხებელია? რა ღირს სესია? როგორ ინიშნება შეხვედრა? შესაძლებელია თუ არა პირველი გაცნობითი საუბარი?
პრაქტიკული დეტალები თერაპიის ხარისხზე პირდაპირ არ საუბრობს, მაგრამ პროცესის გაგრძელებას ამარტივებს. თუ განრიგი, ფასი ან ფორმატი თქვენთვის მუდმივ დაძაბულობას ქმნის, ეს მუშაობასაც შეაფერხებს.
რას უნდა მოვერიდოთ
ფრთხილად იყავით, თუ სპეციალისტი გარანტირებულ შედეგს გპირდებათ, მხოლოდ დიაგნოზის ჩარჩოში გაქცევთ და გამოსავალს მოსმენის გარეშე გაძლევთ. ასევე საყურადღებოა, თუ საუბრის სივრცეს არ გაძლევთ, გრჩებათ შეგრძნება, რომ არ გისმენენ, ყველა პრობლემისთვის ერთ მარტივ გამოსავალს გთავაზობთ, მედიკამენტებს ან სხვა სპეციალისტებს სრულად უარყოფს, ან ისეთ ენას იყენებს, რომელიც თქვენში სირცხვილს და ზეწოლას აძლიერებს.
ფსიქოთერაპია არ არის ჯადოსნური მეთოდი. ეს არის პროფესიული, ეთიკური და ადამიანური პროცესი, სადაც ცვლილება დროთა განმავლობაში იქმნება.
პირველი შეხვედრა არჩევის ნაწილია
არ არის აუცილებელი, პირველივე კონტაქტით საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღოთ. პირველი შეხვედრა შეიძლება სწორედ იმის გასარკვევად იყოს, ეს თერაპევტი თქვენს საჭიროებებს შეესაბამება თუ არა.
თუ ეძებთ ფსიქოთერაპევტს თბილისში ან ონლაინ, კარგი პირველი ნაბიჯია, მოკლედ ჩამოწეროთ, რა გაწუხებთ, რისი შეცვლა გსურთ და რა პირობებია თქვენთვის მნიშვნელოვანი. ეს დაგეხმარებათ, არჩევანი უფრო მშვიდად გააკეთოთ.
თუ გსურთ, ეს საკითხი პირადად განვიხილოთ, შეგიძლიათ, დამიკავშირდეთ. პირველ უფასო გასაუბრებაზე ერთად გავარკვევთ, რა გჭირდებათ და როგორ შეიძლება გაგრძელდეს პროცესი.