Viktor Frankl-მა ნაციონალ-სოციალისტური გერმანიის ბანაკებში გაატარა სამი წელი - ოშვიცში, დახაუსა და სხვა ადგილებში. მან დაკარგა ყველაფერი: ოჯახი, სახლი, ხელნაწერი. მაგრამ ამ ოლქის სიბნელეში მან ერთ რამეს მიაგნო, რასაც ვერ წაართმევდა: ცხოვრების აზრი.
სწორედ ამ გამოცდილებიდან დაიბადა ლოგოთერაპია - ბერძნული სიტყვიდან logos, რაც "აზრს" ნიშნავს. ფრანკლის ძირითადი იდეა მარტივია, მაგრამ ღრმა: ადამიანი შეუძლია გადაიტანოს თითქმის ნებისმიერი "როგორ", თუ გააჩნია "რატომ".
სამი გზა აზრამდე
ფრანკლი ამბობდა, რომ ცხოვრებაში აზრი სამი გზით შეიძლება მოიძებნოს:
1. ქმნელობით - რასაც ვაძლევთ სამყაროს: სამუშაო, ხელოვნება, სიყვარული, მოვლა. ეს ყველაზე ნაცნობი გზაა, მაგრამ არც ერთადერთი.
2. განცდით - რასაც ვიღებთ სამყაროდან: სილამაზე, სიყვარული, სხვა ადამიანი. ერთი ჭეშმარიტი შეხება, ერთი ნამდვილი ურთიერთობა - ეს კმარა.
3. დამოკიდებულებით - ეს ყველაზე ძლიერი გზაა. როდესაც ვეღარ ვცვლით გარემოებებს, შეგვიძლია ავირჩიოთ, როგორ ვეკიდებით მათ. ტანჯვაც კი შეიძლება გახდეს მნიშვნელოვანი, თუ ჩვენ ასეთ დამოკიდებულებას ვირჩევთ.
"ყველაფერი შეიძლება ადამიანს წაართვა, გარდა ერთისა: ადამიანის ბოლო თავისუფლება - ავირჩიოთ ჩვენი დამოკიდებულება ნებისმიერ მოცემულ გარემოებებში."
აზრი არ არის გამოგონილი - ის ნაპოვნია
ფრანკლი ხაზს უსვამდა მნიშვნელოვან განსხვავებას: აზრი არ "იქმნება" - ის აღმოჩინდება. ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ არ ვართ სრულიად თვითნებური ამ საქმეში. ყოველი კონკრეტული სიტუაცია, ყოველი ცხოვრების მომენტი, ყოველი ადამიანი - ატარებს პოტენციურ აზრს, რომელიც ელოდება ამოცნობას.
ეს განსხვავდება ნიჰილიზმისგან, სადაც "ყველაფერი უაზრო" და ასევე ნარცისული თვითგამოგონებისგან, სადაც "მე ვქმნი ჩემს საკუთარ სიმართლეს". ფრანკლი გვეუბნება: გახედე სიტუაციას - ის გეუბნება, რა გჭირდება შენგან.
როდესაც ცხოვრება ცარიელი ჩანს
ფრანკლი "ეგზისტენციურ ვაკუუმს" ასე აღწერდა: შინაგანი სიცარიელის განცდა, რომელიც ხშირად ჩნდება მაშინ, როდესაც ძველი ღირებულებები გაქრა, ახალი კი ჯერ არ გამოჩენილა. ეს განცდა ძალიან ნაცნობია თანამედროვე ადამიანისთვის.
ამ სიცარიელის ნიშნები ხშირად ასე გამოიხატება: ბორბარი, ქრონიკული მოწყენილობა, განცდა, რომ "ყველაფერი ერთნაირია", ინტერესის დაკარგვა. ეს არ არის სიზარმაცე - ეს ხშირად სიგნალია, რომ ცხოვრება ელოდება ჩვენს ყურადღებას.
ლოგოთერაპია თერაპიაში
ლოგოთერაპიული მიდგომა ეხება ამ კითხვებს პირდაპირ: რა გაქვს ცხოვრებაში, რაც ნამდვილად მნიშვნელოვანია? რა გინდა, რომ გამოიყენო ამ სიცოცხლით? რა ელოდება შენგან?
ეს კითხვები ზოგჯერ მტკივნეულია. მაგრამ ფრანკლი გვასწავლის: ტანჯვა, რომელსაც აზრი აქვს, უკვე სხვა ტანჯვაა.
თუ ეს თემები თქვენთვის ახლოსაა, მოდი ვისაუბროთ. პირველი ნაბიჯი ყოველთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია.