გქონიათ ისეთი დღე, როდესაც ერთმა ნეგატიურმა კომენტარმა მთელი წარმატებული კვირა "გადაფარა"? ან სიტუაციამდე, სანამ ბოლომდე მოისმენდი, უარყოფითი დასკვნა გამოიტანეთ? ეს კოგნიტური დამახინჯებებია - ჩვენი ტვინის "მოჩვეულობები", რომლებიც ხშირად ტყუვდება.
CBT (კოგნიტური-ბიჰევიორული თერაპია) ამ დამახინჯებებს სახელებს არქმევს, რათა ამოვიცნოთ - და ამოცნობა თავად ნახევარი გამარჯვებაა.
ყველაზე გავრცელებული კოგნიტური დამახინჯებები
ყველაფრის-ან-არაფრის აზროვნება
სიტუაციების შავ-თეთრად დანახვა - "ან სრულყოფილია, ან სრულიად ჩავარდა." მაგალითი: "ერთი შეცდომა დავუშვი, ანუ სრულიად უუნარო ვარ."
გადაჭარბებული განზოგადება
ერთი ნეგატიური მოვლენიდან ზოგადი დასკვნის გამოტანა. "ეს ურთიერთობა ვერ გამომივიდა - ანუ ყოველთვის მარტო დავრჩები."
გონებრივი ფილტრი
ნეგატიურ დეტალზე ფოკუსი, პოზიტიური ინფორმაციის გათვალისწინების გარეშე. ათი კომპლიმენტიდან ერთი კრიტიკა "ყველაფერს ფარავს".
პოზიტიურის გაუფასურება
წარმატებების "ჩამოწერა" - "ეს შემთხვევითი იყო", "ყველა ასე მოიქცეოდა". ეს განსხვავდება მოკრძალებისგან - ეს ნიმუში სისტემატიურია.
გონების კითხვა
სხვის აზრების "ცოდნა" - "ის ფიქრობს, რომ სულელი ვარ", "მათ არ სიამოვნებდათ ჩემი ნამუშევარი". ამ დასკვნებს ხშირად არანაირი მტკიცებულება არ გააჩნიათ.
კატასტროფიზაცია
"რა მოხდება თუ..." სცენარები, რომლებიც ყოველთვის უარეს შედეგამდე მიდის. ეს ნიმუში განსაკუთრებით ახასიათებს შფოთვით აშლილობას.
პერსონალიზაცია
გარე მოვლენებზე პასუხისმგებლობის საკუთარ თავზე აღება. "შვილი ტირის - ეს ჩემი ბრალია." "ის ცუდ განწყობაშია - ვღიზიანებ."
ამოცნობიდან ცვლილებამდე
CBT-ში ამ ნიმუშებს ვუახლოვდებით სამი კითხვით:
1. რა მტკიცებულება მაქვს ამ აზრის სასარგებლოდ? და წინააღმდეგ?
2. რა ალტერნატიური ახსნა შეიძლება არსებობდეს?
3. თუ ჩემი მეგობარი ასე ფიქრობდა, რას ვეტყოდი?
ბოლო კითხვა განსაკუთრებით ძლიერია - ჩვენ ხშირად სხვებთან ბევრად უფრო თანამგრძნობელი ვართ, ვიდრე საკუთარ თავთან.
კოგნიტური დამახინჯება ხშირად ავტომატური, სწრაფი, "ბუნებრივი" ჩანს. სწორედ ამიტომ საჭიროა პრაქტიკა - ეს ნიმუშები სწავლადი და გადასასწავლადია.
თუ ამ ნიმუშებიდან რომელიმე ნაცნობია, ეს ნიშნავს მხოლოდ ერთ რამეს: ტვინი ძალიან კარგად "ვარჯიშობდა" გარკვეული მიმართულებით. ახლა შეიძლება სხვა ვარჯიში.